Conformal Coating PCB คู่มือฉบับสมบูรณ์: ประเภท การเลือก กระบวนการ และแนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุด 2026

Conformal Coating คืออะไร และทำไม PCB ของคุณจึงต้องการ?

Conformal Coating (การเคลือบคอนฟอร์มัล) คือฟิล์มโพลิเมอร์บางพิเศษที่มีความหนาเพียง 25-250 ไมโครเมตร (1-5 mils) ซึ่งถูกเคลือบลงบนแผงวงจรพิมพ์ (PCB) เพื่อปกป้องชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์จากสภาพแวดล้อมที่รุนแรง เช่น ความชื้น ฝุ่นละออง สารเคมี การกัดกร่อนจากเกลือ การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอย่างฉับพลัน และเชื้อรา

ตลาด Conformal Coating ทั่วโลกมีมูลค่าประมาณ 1.49 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 และคาดว่าจะเติบโตเป็น 2.01 พันล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2030 ด้วยอัตราการเติบโตเฉลี่ย 6.04% ต่อปี โดยภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกครองส่วนแบ่งตลาดสูงถึง 42% ตามข้อมูลจาก Precedence Research

สิ่งที่น่าสนใจคือ ต้นทุนวัสดุเคลือบอยู่ที่เพียง 0.03-0.15 ดอลลาร์ต่อบอร์ด หรือไม่ถึง 8% ของต้นทุน PCB ทั้งหมด แต่หากไม่เคลือบ ความเสียหายจากการชำรุดในภาคสนามอาจสูงถึง 10-100 เท่าต่อหน่วย และค่าใช้จ่ายในการกู้คืนลูกค้าสูงกว่าการรักษาลูกค้าถึง 5 เท่า

> "ในภูมิอากาศเขตร้อนชื้นอย่างประเทศไทย Conformal Coating ไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นสิ่งจำเป็น ความชื้นสัมพัทธ์ 70-95% ตลอดทั้งปีทำให้เกิด electrochemical migration และ dendritic growth ได้เร็วกว่าภูมิอากาศอบอุ่นหลายเท่า"

>

> — Hommer Zhao, Engineering Director, WellPCB

---

Conformal Coating vs Potting vs Encapsulation: เลือกวิธีไหนดี?

ก่อนเจาะลึกเรื่อง Conformal Coating สิ่งสำคัญคือต้องเข้าใจว่ามีวิธีปกป้อง PCB หลายแบบ และแต่ละวิธีเหมาะกับสถานการณ์ต่างกัน

ข้อควรรู้สำคัญ: Conformal Coating ทนต่อความชื้นได้ดีแต่ ไม่ใช่กันน้ำ หากต้องการการป้องกันระดับ IP67/IP68 ควรพิจารณา Potting หรือ Encapsulation แทน

---

6 ประเภท Conformal Coating เปรียบเทียบครบถ้วน

ตามมาตรฐาน IPC-CC-830C ที่อัปเดตล่าสุด มีการรับรอง Conformal Coating 8 ตระกูล แต่ 6 ประเภทหลักที่ใช้แพร่หลายมากที่สุดมีดังนี้:

1. อะคริลิก (Acrylic - AR)

สารเคลือบอเนกประสงค์ที่นิยมมากที่สุด ลอกออกง่าย ทนความชื้นได้ดี ต้นทุนต่ำ เหมาะสำหรับอิเล็กทรอนิกส์สำหรับผู้บริโภคและงานทั่วไป

2. ซิลิโคน (Silicone - SR)

ทนอุณหภูมิได้กว้างที่สุด (-55 ถึง +200 องศาเซลเซียส) ยืดหยุ่นสูง เหมาะกับสภาพอากาศเขตร้อนชื้นมากที่สุด ลดอุณหภูมิชิ้นส่วนได้ 5-10 องศา เป็นตัวเลือกอันดับ 1 สำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ในประเทศไทย

3. โพลียูรีเทน (Polyurethane - UR)

ทนสารเคมีและการขัดสีได้ดีเยี่ยม ทนความชื้นสูง แต่ซ่อมยากกว่าอะคริลิก เหมาะสำหรับอุตสาหกรรมที่มีสภาพแวดล้อมรุนแรง

4. อีพ็อกซี่ (Epoxy - ER)

แข็งแกร่งที่สุด ทนสารเคมีได้สูงสุด แต่แทบเป็นไปไม่ได้ที่จะลอกออกเพื่อซ่อม ใช้เฉพาะกรณีที่ไม่ต้องการซ่อมแซมในอนาคต

5. พาริลีน (Parylene - XY)

เคลือบด้วยวิธีการตกไอสารเคมี (CVD) บางเป็นพิเศษ ค่าไดอิเล็กทริกสูงสุด ต้นทุนสูงที่สุด ใช้ในอุปกรณ์การแพทย์และการบินและอวกาศ

6. UV-Curable

แห้งตัวเร็วด้วยแสง UV (10-30 วินาที) เหมาะกับสายการผลิตแบบ inline แต่ต้องมีกลไกการแห้งตัวรองสำหรับบริเวณที่แสง UV เข้าไม่ถึง (shadow areas)

ตารางเปรียบเทียบ 6 ประเภท Conformal Coating

---

วิธีเลือก Conformal Coating ที่เหมาะสม

การเลือกสารเคลือบที่ถูกต้องขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ:

ขั้นตอนที่ 1: วิเคราะห์สภาพแวดล้อมการใช้งาน

• ความชื้นเกิน 60%? → จำเป็นต้องเคลือบ
• มี thermal cycling? → เลือกสารเคลือบที่ยืดหยุ่น (ซิลิโคน)
• สัมผัสสารเคมี? → โพลียูรีเทนหรืออีพ็อกซี่
• ติดตั้งกลางแจ้ง? → ซิลิโคนหรือโพลียูรีเทน

ขั้นตอนที่ 2: พิจารณาความจำเป็นในการซ่อม

• ต้องซ่อมได้ → อะคริลิกหรือซิลิโคน
• ไม่ต้องซ่อม → อีพ็อกซี่หรือพาริลีน

ขั้นตอนที่ 3: สอบถามผู้เชี่ยวชาญ

ทีมวิศวกรที่มีประสบการณ์อย่าง WellPCB สามารถให้คำแนะนำเฉพาะทางตามโปรเจกต์ของคุณได้

การเลือกตามอุตสาหกรรม

---

วิธีการเคลือบ Conformal Coating

---

กระบวนการเคลือบ Conformal Coating 6 ขั้นตอน

ขั้นตอนที่ 1: ทำความสะอาดและเตรียมพื้นผิว

ล้าง PCB ด้วย IPA หรือระบบทำความสะอาดด้วยน้ำ (aqueous cleaning) เพื่อกำจัดคราบฟลักซ์ น้ำมัน และสิ่งปนเปื้อน การข้ามขั้นตอนนี้เป็นสาเหตุอันดับ 1 ของการเกิด dewetting

ขั้นตอนที่ 2: มาสก์บริเวณที่ไม่ต้องเคลือบ

ปิดคอนเน็กเตอร์ จุดทดสอบ ฮีทซิงค์ gold fingers และสวิตช์ด้วยเทปมาสก์หรือ boot ซิลิโคน

ขั้นตอนที่ 3: เคลือบสารเคลือบ

ปรับค่า viscosity อุณหภูมิ แรงดันพ่น หรือความเร็วจุ่มให้เหมาะสมตามชนิดสารเคลือบ

ขั้นตอนที่ 4: อบแห้ง/บ่ม (Curing)

• ผึ่งแห้ง: 12-24 ชั่วโมง
• อบเตาอุณหภูมิ: 20-60 นาที ที่ 65-125 องศา
• UV: 10-30 วินาที ที่ 365 นาโนเมตร

ขั้นตอนที่ 5: ลอกมาสก์และตรวจสอบ

ตรวจสอบด้วย UV (365 nm) เพื่อดูความสม่ำเสมอของการเคลือบ และตรวจสอบด้วยสายตาหรือ AOI

ขั้นตอนที่ 6: จัดทำเอกสารและ traceability

บันทึกหมายเลขล็อตวัสดุ พารามิเตอร์กระบวนการ และผลการตรวจสอบ

> "ที่ WellPCB เราควบคุมอุณหภูมิและความชื้นในห้องเคลือบอย่างเข้มงวด เพราะการเคลือบในสภาพแวดล้อมที่ความชื้นสูงเกินไปจะทำให้เกิดฟองอากาศ (bubbles) ซึ่งเป็นข้อบกพร่องที่พบบ่อยที่สุดในโรงงานแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้"

>

> — Hommer Zhao, Engineering Director, WellPCB

---

7 ข้อบกพร่อง Conformal Coating ที่พบบ่อย (และวิธีแก้ไข)

---

Conformal Coating สำหรับสภาพอากาศเขตร้อน — ประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ประเทศไทยมีสภาพอากาศที่ท้าทายต่ออิเล็กทรอนิกส์เป็นพิเศษ:

• ความชื้นสัมพัทธ์ 70-95% ตลอดทั้งปี
• อุณหภูมิ 25-40 องศาเซลเซียส สลับกับฤดูมรสุม
• ละอองเกลือ ในพื้นที่ชายฝั่งทะเล (ภาคใต้และตะวันออก)
• มลพิษอุตสาหกรรม ในเขตนิคมอุตสาหกรรม (มาบตาพุด, อีสเทิร์นซีบอร์ด)

ความชื้นสูงเร่งให้เกิด electrochemical migration และ dendritic growth ซึ่งทำให้เกิดลัดวงจรบน PCB สารเคลือบซิลิโคนเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุดสำหรับสภาพอากาศเขตร้อนเนื่องจากทนความชื้นสูง ยืดหยุ่น และทนอุณหภูมิได้กว้าง

อุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดในไทย:

• อิเล็กทรอนิกส์ยานยนต์ (อีสเทิร์นซีบอร์ด)
• ป้าย LED กลางแจ้ง (กรุงเทพฯ)
• ระบบควบคุมอุตสาหกรรม (มาบตาพุด)
• อิเล็กทรอนิกส์ทางทะเล (อ่าวไทย ทะเลอันดามัน)

---

มาตรฐานอุตสาหกรรม Conformal Coating

• IPC-CC-830C: มาตรฐานหลักสำหรับ Conformal Coating ทดสอบ thermal shock, ความชื้น, เชื้อรา, ความไวไฟ และค่าฉนวน รับรอง 8 ตระกูลสารเคลือบ
• IPC-A-610: เกณฑ์การยอมรับสำหรับการประกอบอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงเกณฑ์การเคลือบ
• UL 746E: ข้อกำหนดความไวไฟ
• MIL-I-46058C: มาตรฐานทหาร (เลิกใช้แล้ว แต่ยังอ้างอิงในบางอุตสาหกรรม)

---

การวิเคราะห์ต้นทุน Conformal Coating

การเลือกใช้ WellPCB เป็นผู้ผลิตที่ให้บริการประกอบ PCB และ Conformal Coating ครบวงจรจะช่วยลดต้นทุนรวมและเวลานำส่ง เนื่องจากไม่ต้องขนส่ง PCB ไปเคลือบที่อื่น

---

วิธีเลือกผู้ผลิตที่มีบริการ Conformal Coating

เมื่อเลือกผู้ผลิต PCB ที่ให้บริการ Conformal Coating ให้ตรวจสอบสิ่งเหล่านี้:

• มีสายการผลิต Selective Coating ในโรงงาน
• ช่างเทคนิคได้รับการรับรองจาก IPC
• มีอุปกรณ์ตรวจสอบ UV และ AOI
• ห้องเคลือบควบคุมอุณหภูมิและความชื้น
• ระบบ traceability วัสดุครบถ้วน

> "การรวมบริการประกอบ PCB และ Conformal Coating ไว้ในที่เดียว (one-stop service) ช่วยลดข้อบกพร่องได้ถึง 30% เพราะ PCB ไม่ต้องเปิดรับสภาพแวดล้อมระหว่างขนส่ง ที่ WellPCB เราให้บริการครบวงจรตั้งแต่การผลิต PCB จนถึงการเคลือบและทดสอบ"

>

> — Hommer Zhao, Engineering Director, WellPCB

---

แนวโน้มอนาคตของ Conformal Coating

• Nano-coating: สารเคลือบนาโนที่บางเป็นพิเศษและมีคุณสมบัติ superhydrophobic
• สารเคลือบชีวภาพ (Bio-based): ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ตอบสนองกฎระเบียบ REACH/RoHS
• AI-powered AOI: ใช้ปัญญาประดิษฐ์ตรวจจับข้อบกพร่องอัตโนมัติ
• Industry 4.0 Integration: เชื่อมต่อระบบ traceability กับ smart factory
• Ultra-thin coatings: สำหรับ 5G และแอปพลิเคชันความถี่สูง

---

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Conformal Coating กันน้ำไหม?

ไม่ Conformal Coating ทนต่อความชื้น (moisture-resistant) แต่ไม่ใช่กันน้ำ (waterproof) หากต้องการกันน้ำระดับ IP67/IP68 ควรใช้ Potting หรือ Encapsulation

Conformal Coating ลอกออกได้ไหม?

ได้ แต่ความยากขึ้นอยู่กับชนิด อะคริลิกลอกง่ายที่สุดด้วย IPA ส่วนอีพ็อกซี่และพาริลีนแทบลอกไม่ได้โดยไม่ทำลาย PCB

ความหนา Conformal Coating ควรเป็นเท่าไร?

ตามมาตรฐาน IPC-CC-830C ความหนาที่แนะนำคือ 25-250 ไมโครเมตร (1-5 mils) ขึ้นอยู่กับชนิดสารเคลือบและการใช้งาน

Conformal Coating มีผลต่อสัญญาณ RF ไหม?

สารเคลือบบางชนิดอาจมีผลต่อ impedance ของสายส่งสัญญาณ สำหรับแอปพลิเคชัน RF ควรใช้สารเคลือบที่มีค่า dielectric constant ต่ำและพิจารณาความหนาอย่างรอบคอบ

Conformal Coating มีอายุการใช้งานนานเท่าไร?

โดยทั่วไป 10-25 ปี ขึ้นอยู่กับชนิดสารเคลือบและสภาพแวดล้อม ซิลิโคนและพาริลีนมีอายุการใช้งานยาวนานที่สุด

สามารถบัดกรีผ่าน Conformal Coating ได้ไหม?

อะคริลิกและซิลิโคนสามารถบัดกรีผ่านได้ในบางกรณี แต่ไม่แนะนำเนื่องจากอาจทำให้เกิดควันพิษ ควรลอกสารเคลือบออกก่อนบัดกรีเสมอ

---

บทสรุปและขั้นตอนถัดไป

Conformal Coating เป็นการลงทุนที่คุ้มค่าสำหรับ PCB ทุกประเภทที่ต้องทำงานในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้น สารเคมี หรืออุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะในประเทศไทยที่มีสภาพอากาศเขตร้อนชื้น

หากคุณกำลังมองหาผู้ผลิต PCB ที่ให้บริการ Conformal Coating ครบวงจร ติดต่อทีมวิศวกรของเรา วันนี้ หรือเยี่ยมชม WellPCB เพื่อขอใบเสนอราคาฟรี ทีมงานที่มีประสบการณ์กว่า 15 ปีพร้อมให้คำปรึกษาเฉพาะทางสำหรับโปรเจกต์ของคุณ

---

อ้างอิง

1. IPC-CC-830C: Qualification and Performance of Electrical Insulating Compound
2. IPC-A-610: Acceptability of Electronic Assemblies
3. Precedence Research: Conformal Coatings Market Report
4. HumiSeal: How to Calculate Conformal Coating Cost

---

บทความที่เกี่ยวข้อง

• คู่มือการทดสอบ PCB ฉบับสมบูรณ์
• DFM Design for Manufacturing Checklist
• คู่มือการเลือก Surface Finish สำหรับ PCB